یکی از زیرشاخه های اصلی و عمده مهندسی برق، مهندسی مخابرات میباشد که گرایشی است در ارتباط با امواجی که در سیستمهای مخابراتی رد و بدل میشوند. وظیفه و کارکرد اصلی مهندسی مخابرات ایجاد توانایی ارتباط در میان چند فرد میباشد که این کار بهوسیله روشهای متفاوتی انجام میگیرد و به طریق شیوههای ویژهای بهینهسازی میگردد. با توجه به مطالب گفته شده میتوان به این نتیجه رسید که مهندسان مخابرات در چهار زمینه وسیلهی فرستنده، وسیلهی گیرنده، مرحلهی انتقال پیام از فرستنده به گیرنده و توسعهی شبکه ارتباطی، میتوانند به انجام امور بپردازند. گرایشهای مهندسی مخابرات شامل زیرشاخهی میدان و زیرشاخهی سیستم میباشند.
دانشآموختگان رشتهی مهندسی مخابرات قادرند در زمینههای متنوعی مانند نظامی، شبکههای تلویزیونی و رادیو، شرکتهای خصوصی ارتباطی که رونق زیادی به زمینهی کسبوکار این رشته بخشیدهاند، امور تحقیق و پژوهش در سطوح مراکز تحقیقاتی و مراکز آموزش عالی به کار اشتغال یابند. در شبکههای رادیویی و تلویزیون گرایش میدان بر گرایش سیستم برتری دارد و در این زمینه نیاز به این گرایش بیشتر میباشد، در صنایع دفاعی هردو گرایش مورد نیاز بوده و هرکدام میتوانند به انجام قسمتی از کارها کمک کنند در بخش نظامی دلیل استفاده از مهندسان مخابرات، استفاده از آنها در زمینهی ارتباطات مابین نظامیان، سیستمهای راداری و بیسیم میباشد.
گرایشات کارشناسی ارشد مهندسی مخابرات
گرایش سیستم
در این زیرشاخه از مهندسی مخابرات دانشجویان یاد خواهند گرفت که تبدیل سیگنال از شکلی به شکل دیگر به چه صورتی انجام میگیرد. در استودیوی تولید برنامههای تلویزیونی یک وسیله متشکل از قطعات متعدد الکترونیکی وجود دارد که تصاویر و صداهای ضبط شده را به گونهایی تغییر میدهند که قابلیت ارسال بوسیلهی فرستندهها و آنتنها را داشته باشد.
از سوی دیگر در گیرندهها که شامل تلویزیونهای خانگی نیز میباشد قطعات و تکنولوژیهایی به کار رفته است که بصورت معکوس قطعات الکترونیکی موجود در فرستندهها عمل کرده و سیگنالها را به تصویر و صدا تبدیل میکنند. از دیگر فعالیتهایی که این گرایش از مهندسی مخابرات آن را انجام میدهد، دیزان و تولید محصولاتی است که قادر باشد بصورت یک فیلتر عمل کند به اینگونه که امواج و سیگنالهای مزاحم مانند پارازیت و نویز را از سیگنالهای اصلی تمییز داده و به این طریق بصورتی باکیفیت صرفا سیگنال اصلی که مورد نیاز است توسط آنتن دریافت گردد.
پس با توجه به مطالب قبلی تا به اینجا میتوان این استناد را انجام داد که هدف کلی مهندسی مخابرات فرستادن و دریافت اطلاعات از یک مکان به مکانی دیگر به صورتهای متفاوتی مانند تصویر یا صدا و یا دادههای رایانهایی میباشد. وظیفهی دانشآموختگان ارشد مهندسی مخابرات که در مقطع کارشناسی از رشتهی برق فارغالتحصیل شدهاند اینست که به وسیله نظریات و فعالیتهای خود این امکان را برای افراد در انواع فواصل مهیا کنند که بتوانند بصورتی ایمن، پایدار و سریع با یکدیگر ارتباط برقرار کرده و به تبادل اطلاعات بپردازند.
برای جمعبندی، مطالب قبلی را بصورتی خلاصهتر و مفیدتر بیان میکنیم. دانشآموختگان ارشد مهندسی برق در زیرشاخه مخابرات، میتوانند در زمینههای بسیار گوناگونی به کار اشتغال یابند که از این میان میتوان به دیزاین آنتن و رادار و دکلهای مخابراتی، مجهز نمودن یا تعمیر کردن و یا گسترش و بروز کردن شبکههای مخابراتی، دیزاین انواع ارسال کننده و دریافت کنندههای سیگنال و امواج، دیزاین مدارهای فیبرنوری و مخابرات سیار اشاره کرد. کارشناسی ارشد مخابرات خود دارای دو زیرشاخهی میدان و سیستم میباشد.
در مورد گرایش سیستم که اسم دیگر آن مخابرات دیجیتال میباشد میتوان بیان کرد که دلیل نامگذاری دوم آن عملیاتهایی است که این رشته انجام میدهد. این عملیاتها شامل ساخت دستگاههایی به منظور فیلتر پارازیتها و نویزها میباشد که به این طریق تنها امواج اصلی که مورد نظر ما هستند باقی بمانند، ایجاد یک ارتباط ایمن در حوزهی مخابراتی، دیزاین سیستمهای مدرن و بهینهشده ی مخابراتی، رمزنگارها و آشکارگرهای اطلاعاتی و ... میباشند.
از سایر تخصصها و توانمندیهای دانشجویان و فارغالتحصیلان این رشته میتوان طراحی سیستمهای مخابراتی، در زمینهی نظامی دیزاین رادار و جنگافزارهای الکترونیکی، دیزاین و نصب و بهراه انداختن شبکههای ارتباط از فاصلهی دور و همچنین دیزاین شبکههای مخابراتی برای انتقال اطلاعات میباشد.
گرایش رمز
هرچه مبحث ارتباطات گستردهتر میشود و امکان استفاده انواع ارگانها و افراد از این این بستر فراهم میگردد احساس نیاز به پروسهای که امنیت را در این فرایند ارتباطی برقرار کند و از دادههایی که از روشها و پروتکلهایهای رمزنگاری استفاده کنند محافظت نماید، بیشتر احساس میگردد. وظیفهی این گرایش نیز برقراری همین ارتباط ایمن و بدون دغدغه میباشد که کاربران از عدم وجود دسترسیهای غیرمجاز و ناخواسته مطمئن کند.
تقریبا تمامی تلاشهای متخصصان این گرایش به دریافت و ارسال ایمن اطلاعات مرتبط میشود. این امنیت در چهار بخش باید مورد توجه قرار گیرد نخست سطح بالای ایمنی در زمینهی الگوریتمهای مورد استفاده در رمزنگاری اطلاعات، سطح بالای ایمنی در شبکههای رایانهایی، سطح بالای ایمنی در پردازش و تحلیل سیگنالها و در نهایت سطح بالای ایمنی در نقل و انتقال دادهها. برای اینکه افراد قادر باشند که در زمینهی الگوریتمها و رمزنگاری بوسیله این الگوها کارکرد مناسبی داشته باشند باید در زمینهی ریاضی (مبحث ارقام و جبر مجرد) تبحر مناسبی داشته باشند. به این منظور در زمان تحصیل مطالب ریاضی یاد شده در واحد درسی دانشجویان قرار گرفته است.
تعدادی از مفاهیمی که در این گرایش مورد بحث قرار میگیرند عبارت است از خمهای بیضوی، میدانهای برداری، لگاریتم گسسته، نظریه حلقه و میدان، معادلات همنهشتی، نظریه همنهشتی، تجزیهی اعداد و ... میباشد.
مفاهیمی که در امنیت اطلاعات کاربرد دارند به این علت که از نظریات و تئوریهای اطلاعات در آنها استفاده میشود باید در آنها از دیدگاهی توانمند در زمینهی آمار و فرایندهای برنامهریزی نشده، بهره گرفت.
در مقالات آینده به بررسی سایر گرایشات مهندسی مخابرات و نیز، شرایط بازار کار و آینده شغلی این گرایش میپردازیم.
لایوآموز، همراه همیشگی شما در مسیر موفقیت!




